cần vương

cần vương

Các tướng sĩ một lòng cần vương khi kinh đô gặp nguy.

Định nghĩa

  1. Động từ:

    • Giúp vua, phò vua: Hành động ủng hộ, cứu giúp nhà vua khi triều đình gặp nguy nan, khó khăn. Đây là nghĩa gốc của từ.
    • Hưởng ứng lời kêu gọi của vua: Hành động đứng lên theo lời hiệu triệu của đức vua để chống lại kẻ thù xâm lược, bảo vệ đất nước và ngôi vua.

  2. Danh từ:

    • Phong trào Cần Vương: Tên gọi một phong trào yêu nước chống thực dân Pháp xâm lược vào nửa cuối thế kỷ XIX (1885-1896), dưới ngọn cờ "Cần Vương" (phò vua) do vua Hàm Nghi và Tôn Thất Thuyết phát động.
Ví dụ sử dụng

  • Động từ:

    • Khi kinh đô thất thủ, các tướng sĩ một lòng cần vương. (Khi kinh đô thất thủ, các tướng sĩ một lòng phò vua.)
    • Lời chiếu Cần Vương kêu gọi sĩ phu và dân chúng đứng lên vì vua, vì nước. (Lời chiếu Cần Vương kêu gọi sĩ phu và dân chúng đứng lên vì vua, vì nước.)

  • Danh từ:

    • Phong trào Cần Vương là một trang sử oanh liệt của dân tộc. (Phong trào Cần Vương là một trang sử oanh liệt của dân tộc.)
    • Nhiều cuộc khởi nghĩa lớn đã nổ ra trong phong trào Cần Vương. (Nhiều cuộc khởi nghĩa lớn đã nổ ra trong phong trào Cần Vương.)
Các cách sử dụng nâng cao

  • "Chiếu Cần Vương": Chỉ bản chiếu (hiệu triệu) do vua Hàm Nghi ban ra vào năm 1885, kêu gọi văn thân, sĩ phu và nhân dân cả nước đứng lên giúp vua chống Pháp.

    • Chiếu Cần Vương đã thổi bùng lên ngọn lửa yêu nước trên khắp cả nước. (Chiếu Cần Vương đã thổi bùng lên ngọn lửa yêu nước trên khắp cả nước.)

  • "Hưởng ứng Cần Vương": Cụm từ dùng để chỉ việc tham gia, ủng hộ phong trào Cần Vương.

    • Hàng loạt cuộc khởi nghĩa của các văn thân yêu nước đã hưởng ứng Cần Vương. (Hàng loạt cuộc khởi nghĩa của các văn thân yêu nước đã hưởng ứng Cần Vương.)
Biến thể và từ gần giống
  • Trung quân ái quốc (Thành ngữ): Trung với vua, yêu nước. Đây là tư tưởng cốt lõi đằng sau phong trào Cần Vương.
  • Phò vua (Động từ): Có nghĩa tương tự "cần vương", chỉ hành động hỗ trợ, bảo vệ nhà vua.
Từ đồng nghĩa
  • Phù vương: (Từ Hán Việt) Giúp vua, ủng hộ vua.
  • Bảo hoàng: (Từ Hán Việt) Bảo vệ nhà vua, thường dùng trong bối cảnh lịch sử.
Lưu ý về ngữ nghĩa
  • Nghĩa lịch sử: Trong bối cảnh Việt Nam, "cần vương" gắn liền với phong trào chống Pháp cuối thế kỷ XIX. Khi sử dụng, từ này thường mang sắc thái trang trọng, lịch sử và yêu nước.
  • Nghĩa hiện đại: Ngày nay, từ này ít khi được dùng với nghĩa động từ gốc ("giúp vua") mà chủ yếu được dùng như một danh từ riêng để chỉ Phong trào Cần Vương trong sử học.